عين پديدهء خارجى است ، روشن است و اصرار مؤلف بر تأويل اراده به علم به صلاح و خير ، شگفت‌آور است . « 1 » حديث يكم از باب پنجم از ابواب صفات مربوط به خلاقيت خداوند است و مضمون آن به اختصار چنين است : « آيا جز آفريدگار جليل ، خالقى وجود دارد ؟ امام فرمود : خداوند تبارك و تعالى مىفرمايد : « فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ » « 2 » پس خداوند خبر داد كه در ميان بندگانش ، آفريدگارانى وجود دارند و برخى هم خالق و آفريدگار نيستند . عيسى عليه السلام از جمله آفريدگارهاست كه از گل به شكل پرنده ساخت و به اذن خدا در آن دم زد ، آن به خواست خدا پرنده شد و سامرى براى مردم ، اندام گوساله ساخت كه داراى صدا بود . » علامه مجلسى در بيان اين حديث نوشته : ترديدى نيست كه آفريدگار اجسام جز خداوند نيست و به عقيدهء اشاعره اعراض هم خلقت خداوند هستند ، ولى به عقيدهء اماميه و معتزله كار و حركت‌هاى بندگان به قدرت و اختيار خودشان است و خالق آن‌ها خودشان مىباشند . استاد در تعليقه كوتاه خود نگاشته : شايد معتزله از چنين عقيدهء شرك‌آلود مبالاتى نداشته باشند ، اما اماميه كه پيروان ائمه اهل بيت عليهم السلام مىباشند از چنين عقيده‌اى حاشا دارند و شما حتى در يك خبر همچنين مطلبى را نمىيابيد كه بگويد همراه خداوند خالق همه چيز ، خالق و آفريدگار ديگرى وجود دارد ، نه خالق ذات و جسم و نه فعل به آن معنا كه مورد منازعه و بگومگو است كه ايجاد باشد ، بلكه اخبار فراوان بر خلاف آن است . « 3 » به نظر نگارنده ، مطلب روشن‌تر از آن است كه بحث پيرامون آن طولانى شود و آن

--> ( 1 ) . همان ، ص 144 . . ( 2 ) . مؤمنون ، آيه 14 . . ( 3 ) . بحارالانوار ، ج 3 ، ص 148 . .